صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )

107

كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )

و يك بار نيز سرى گفت : « اگر خواهم گويم چيزى جز دوستى او پوست روى استخوانم نخشكانده و بدن مرا آب نكرده است » آنگاه بيهوش گشت . و اين بيهوشى نشانگر آنست كه اظهار اين سخن هنگام غلبه‌ى وجد بوده است . ديگر از نشانه‌هاى پرارج آنان ، شناخت فرق ميان « خواطر » و « وسوسه‌هاى شيطان » است ، چراكه اين شناخت بس پيچيده و باريك است و بطور كامل جز اهل ولايت و حكمت را ميسر نباشد ، كه خداوند متعال فرمايد « 16 » : « تقوا پيشه‌گان را چون طيفى از شيطان مسّ كند متذكر گردند و در لحظه بينش يابند ( و شياطين ) برادرانشان را بگمراهى مىكشند و هيچ كوتاهى نمىكنند » . چرا كه محبّ دشمن را بشناسد و نقشه‌هاى او را بداند ، و شيطان حيله‌ها و كيدهاى پنهانى دارد كه شناخت آن مخصوص علمائى است كه حقائق اشياء و مراتب وجود و درجات دورى و نزديكى از حق معبود را بشناسند ، و چگونگى فرارفتن بسوى عالم ملكوت و رهائى از منزل ناسوتى را بدانند . و شيطان در گمراه‌سازى كارهائى شگرف دارد ، و هركس را آنچنان‌كه مناسب حال اوست بسوى گمراهى مىكشاند . ولى براى هركدام از علما و زهاد راهى ويژه دارد : در مورد عالم ، هرگاه كه خواهد به علم خويش عمل كند و به رياضت نفس كوشد ، آمده و گويد : آيا همه‌ى دانشها را فراگرفته‌اى كه به عمل مىپردازى ، چرا به اين سخن پيامبر گوش نمىدارى كه فرموده است « هرآينه يك فقيه بر شيطان سنگين‌تر از هزار عابد است » و در گوش او اين آيه را فرو مىخواند « 17 » : « آنان را كه علم داده شده درجاتى است » و آيه‌ى ديگر را « 18 » : « و بگو پروردگارا علم مرا افزونتر گردان » . نفس نيز با او هماهنگى كند ، و صاحب

--> ( 16 ) - إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ * وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ . [ سوره اعراف 7 / 201 - 202 ] ( 17 ) - وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ . [ سوره مجادله 58 / 11 ] ( 18 ) - وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً . [ سوره طه 20 / 114 ]